Tanım
Hassas cilt nedir?
Hassas cilt, uluslararası uzman grubunun tanımına göre, normalde rahatsızlık yaratmaması gereken uyaranlara karşı batma, yanma, ağrı, kaşıntı ve karıncalanma gibi hoş olmayan duyuların ortaya çıktığı bir sendromdur. Bu duyular herhangi bir cilt hastalığına bağlı lezyonlarla açıklanamaz. Cilt normal görünebilir ya da hafif kızarıklık eşlik edebilir. En sık yüzü etkiler, ancak vücudun her yerinde görülebilir.
Hassas cilt bir 'cilt tipi' değil, bir durumdur: kuru, yağlı ya da karma her cilt tipi hassas olabilir. Sorunun kökünde üç öğe birlikte rol oynar: zayıflamış bir bariyer, cildin sinir uçlarının kolay uyarılması ve damarların hızlı tepki vermesi. Bariyer zayıflayınca ürünlerdeki maddeler cildin derinlerine daha kolay ulaşır, sinir uçlarını uyarır ve batma-yanma hissi oluşur.
Hassas cilt bazen tek başına, bazen de rozasea, atopik dermatit ya da seboreik dermatit gibi rahatsızlıkların bir belirtisi olarak ortaya çıkar. Bu yüzden ilk adım, altta başka bir hastalık olup olmadığını anlamaktır. Sonrasında az ürünlü, parfümsüz ve cildin koruyucu katmanını onaran bir hassas cilt bakımıyla cildin tepkiselliği zamanla belirgin biçimde azalabilir.
Kendini gözle
Nasıl anlarsın?
- ✓Ürün sürünce birkaç saniye ya da dakika içinde başlayan batma veya yanma
- ✓Gerginlik ve kuruluk hissi, özellikle yüz yıkadıktan sonra
- ✓Karıncalanma, kaşıntı ya da sıcaklık hissi
- ✓Rüzgâr, soğuk, sıcak ya da güneşle kolayca gelen kızarıklık
- ✓Pek çok kozmetik ürüne karşı tolerans azlığı
- ✓Görünürde bir şey yokken hissedilen rahatsızlık
- ✓Sert su ile yıkamadan sonra artan tepkiler
- ✓Stres ve yorgunlukla belirginleşen duyarlılık
Neden olur
Başlıca nedenler
01
Zayıf bariyer
Lipit katmanındaki eksiklikler ve artmış su kaybı, dış uyaranların cildin derinine daha kolay ulaşmasına neden olur.
02
Sinirsel aşırı duyarlılık
Cilt sinir uçlarının ve ilgili kanalların kolay uyarılması, batma ve yanma hissinin temel nedenidir.
03
Altta yatan cilt rahatsızlıkları
Rozasea, atopik dermatit, seboreik dermatit ve sedef hastalığı gibi durumlar hassas cilt belirtileriyle birlikte görülebilir.
04
Yanlış ya da aşırı bakım
Sık peeling, çok sayıda etken maddenin birlikte kullanılması ve sert temizleyiciler bariyeri yıpratarak hassasiyeti başlatabilir ya da artırabilir.
05
Hormonal ve yaşamsal etkenler
Adet döngüsü, menopoz, stres ve uykusuzluk cildin tepkiselliğini değiştirebilir.
06
Çevresel etkenler
Soğuk, rüzgâr, kuru kalorifer havası, güneş ve hava kirliliği hassasiyeti artırabilir.
Günlük hayatta
Alevlendiren tetikleyiciler
Tıbbi yaklaşım
Tedavi seçenekleri
01
Altta yatan hastalığın değerlendirilmesi
Dermatoloğun önce rozasea, atopik dermatit, seboreik dermatit ya da kontakt dermatit gibi durumları ayırt eder. Altta böyle bir rahatsızlık varsa tedavi ona göre planlanır.
02
Kontakt alerji testi
Belirli ürünlere karşı tekrarlayan tepkiler varsa, dermatoloğunuzun önerisiyle yama testi yapılarak alerjik bir reaksiyon olup olmadığı araştırılabilir.
03
Bariyer onarıcı bakım
Hassas cilde özel bir tedavi protokolü olmadığı için uzmanlar kişiye özel, sadeleştirilmiş ve bariyer onarımına odaklanan bir bakım öneriyor.
04
Kızarıklık ve batma için tıbbi seçenekler
Belirtiler belirginse dermatoloğunuzun değerlendirmesiyle kızarıklığı ya da sinirsel aşırı duyarlılığı hedefleyen tedaviler düşünülebilir. Damar belirginliği varsa ışık tabanlı tedaviler seçenekler arasında olabilir.
05
Yaşam tarzı düzenlemeleri
Stresin azaltılması, düzenli uyku ve tetikleyicilerin tanınması, cildin tepkiselliğini azaltmada önemli rol oynar.
Biliyor muydun? · Hassas cilt
%45 · Kadınların yaklaşık %45'i hassas cilde sahip olduğunu bildiriyor; kadın olmak hassas cilt için bir risk etkeni olarak öne çıkıyor.
Adım adım
Hassas cilt için bakım rutini
- 1
Yalnızca ılık su
Hassas ciltte sabahları çoğu zaman ılık suyla durulamak yeterlidir. Su çok kireçliyse son durulamayı filtrelenmiş suyla yapmayı deneyebilirsin.
- 2
Yatıştırıcı nemlendirici
Parfümsüz, alkolsüz; seramid, gliserin ve prebiyotik içeren yatıştırıcı bir nemlendirici kullan.
- 3
Mineral güneş koruyucu
Çinko oksit ya da titanyum dioksit içeren, parfümsüz bir güneş koruyucu hassas ciltte genellikle daha iyi tolere edilir.
- 4
Fiziksel koruma
Soğuk ve rüzgârlı havalarda yüzünü atkıyla, güneşli havalarda geniş kenarlı şapkayla koru.
Rutininde kullanabileceğin bakım
EcoProbiotic bakım serisi ↗
TemizlemePrebiyotikli Yüz Temizleme JeliMakyajı ve günün kirini nazik bir köpükle alır; temizlerken cilt bariyerini de destekler. Sabah ve akşam.İncele ↗
NemlendirmePrebiyotikli Cilt KremiCildi nemlendirir ve bariyerin onarımına yardımcı olur. Tüm, kuru ve yağlı cilt için üç ayrı formülü var.İncele ↗Dikkat
Neden kaçın, ne zaman doktora git?
Bunlardan kaçın
- ✕Parfümlü, esanslı ve koku içeren ürünler
- ✕Alkollü tonikler ve 'ferahlatıcı' mentollü ürünler
- ✕Granüllü peelingler, temizleme fırçaları ve kese
- ✕Birden fazla etken maddeyi aynı rutinde kullanmak
- ✕Sık ürün değiştirmek
- ✕Çok sıcak ya da çok soğuk suyla yüz yıkamak
- ✕Yüze sabun kullanmak
- ✕Çok uzun içerik listeli ürünler
Dermatoloğa başvur
- →Yanma, batma ya da kaşıntı günlük yaşamını etkileyecek düzeydeyse
- →Kalıcı kızarıklık, kabarıklık ya da pullanma eşlik ediyorsa
- →Belirli ürünlere karşı tekrarlayan tepkiler yaşıyorsan (alerji testi gerekebilir)
- →Sadeleştirilmiş bakıma rağmen birkaç haftada düzelme olmuyorsa
- →Hassasiyet aniden başladıysa ve yeni bir ilaç kullanıyorsan
Doğru bilinen yanlışlar
Efsane mi, gerçek mi?
Efsane
Hassas cilt bir cilt tipidir, değişmez.
Gerçek
Hassas cilt bir durumdur ve kuru, yağlı ya da karma her cilt tipinde görülebilir. Bariyeri onaran ve tetikleyicilerden kaçınan bir bakımla tepkisellik zamanla azalabilir.
Efsane
'Doğal' yazan ürünler hassas cilde her zaman uygundur.
Gerçek
Uçucu yağlar ve bazı doğal özler hassas ciltte sık tahriş ve alerji nedenidir. Önemli olan ürünün parfümsüz, kısa içerik listeli ve hassas ciltte test edilmiş olmasıdır.
Efsane
Batma hissi ürünün etki ettiğini gösterir.
Gerçek
Batma ve yanma, cildin tahriş olduğunun işaretidir. Hassas ciltte bu his, ürünün o an için uygun olmadığını gösterir.
Sık arananlar
Hassas cilt hakkında en çok sorulanlar
Merak edilenler
Sık sorulan sorular
Hassas cildim olduğunu nasıl anlarım?+
Pek çok üründe batma veya yanma, rüzgâr ve soğukta kolay kızarma, yüz yıkadıktan sonra gerginlik gibi şikâyetler yaşıyorsan ve cildinde görünür bir hastalık yoksa hassas cilt söz konusu olabilir. Altta başka bir rahatsızlık olup olmadığını dermatolog değerlendirir.
Hassas cilt ile alerji aynı şey mi?+
Hayır. Alerji, belirli bir maddeye karşı bağışıklık sisteminin özgül tepkisidir ve yama testiyle saptanabilir. Hassas cilt ise birçok farklı uyarana karşı genel bir duyarlılıktır.
Hassas ciltte retinol ya da asit kullanabilir miyim?+
Bariyer güçlendikten sonra, düşük oranlı ürünlerle, haftada birkaç kez başlayarak ve dermatoloğunla konuşarak deneyebilirsin. Batma ve kızarıklık olursa ara ver.
Kadınlarda neden daha sık?+
Meta-analizler kadınların hassas cilt bildirme olasılığının erkeklerden yüksek olduğunu gösteriyor. Hormonal etkiler, cilt kalınlığındaki farklar ve daha fazla kozmetik ürün kullanımı olası açıklamalar arasında.
Probiyotikli ürünler hassas cildi tahriş eder mi?+
Probiyotik lizatları ve prebiyotik içeren ürünler genellikle hassas ciltte yatıştırıcı amaçla geliştirilir; ancak her ürün gibi içindeki diğer maddelere bağlı olarak tepki verebilir. Parfümsüz formülleri seç ve önce küçük bir alanda dene.
Krem sürünce cildim yanıyor, ne yapmalıyım?+
Ürünü hemen ılık suyla nazikçe yıka, bölgeyi ovma ve o gün başka etken madde kullanma; parfümsüz, sade bir nemlendirici yeterlidir. Yanma birkaç günde geçmiyorsa ya da kızarıklık, şişlik veya kabarcık oluşuyorsa alerjik bir tepki olabileceği için dermatoloğa görün.
Hassas ciltler için nasıl bir nemlendirici seçilmeli?+
Parfümsüz, alkolsüz, kısa içerik listeli ve seramid, gliserin gibi koruyucu katmanı destekleyen maddeler içeren formüller en iyi tolere edilenlerdir. Yeni nemlendiriciyi yüzüne geçmeden önce birkaç gün kulak arkasında ya da çene kenarında dene.
Hassas ciltler için hangi güneş kremi uygundur?+
Çinko oksit ya da titanyum dioksit içeren mineral filtreli, parfümsüz ve geniş spektrumlu güneş kremleri hassas ciltte genellikle daha az batma yapar. Güneş kremini her gün kullanmak, güneşle tetiklenen kızarıklığı da azaltır.
Hassas ciltteki kızarıklık nasıl geçer?+
Önce sıcak su, parfüm, alkol ve peeling gibi tetikleyicileri bırakıp rutinini 2–3 ürüne indir. Kızarıklık kalıcıysa ya da kabarıklık eşlik ediyorsa rozasea gibi bir rahatsızlık olabileceğinden dermatoloğun değerlendirmesi önemlidir.
Bilimsel dayanak
Kaynaklar
- 1.The prevalence of self-declared sensitive skin: a systematic review and meta-analysis
Chen W, Dai R, Li L · Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology · 2020 · doi:10.1111/jdv.16166
18 ülkeden 51.783 kişiyi kapsayan meta-analizde hassas cildin kadınların %45'ini, erkeklerin %33'ünü etkilediği ve kadın olmanın bir risk etkeni olduğu bulundu.
- 2.Definition of Sensitive Skin: An Expert Position Paper from the Special Interest Group on Sensitive Skin of the International Forum for the Study of Itch
Misery L, Ständer S, Szepietowski JC, ve ark. · Acta Dermato-Venereologica · 2017 · doi:10.2340/00015555-2397
Hassas cildi, normalde rahatsızlık yaratmaması gereken uyaranlara karşı batma, yanma, ağrı, kaşıntı ve karıncalanma ile tanımlanan, bir cilt hastalığıyla açıklanamayan bir sendrom olarak tanımladı.
- 3.Sensitive skin
Misery L, Loser K, Ständer S · Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology · 2016 · doi:10.1111/jdv.13532
Hassas ciltte sinir uçları ve sıcaklığa duyarlı kanalların, bariyer bozulmasının ve bağışıklık mekanizmalarının rol oynayabileceğini özetledi.
- 4.The Prevalence of Sensitive Skin
Farage MA · Frontiers in Medicine · 2019 · doi:10.3389/fmed.2019.00098
Dünya genelindeki anketleri derleyerek kadınların yaklaşık %60–70'inin, erkeklerin %50–60'ının bir ölçüde hassas cilt bildirdiğini ortaya koydu.
- 5.What Is Sensitive Skin? A Systematic Literature Review of Objective Measurements
Richters R, Falcone D, Uzunbajakava N, ve ark. · Skin Pharmacology and Physiology · 2015 · doi:10.1159/000363149
Nesnel ölçümleri derleyen sistematik incelemede hassas ciltle en sık ilişkilendirilen bulguların bozulmuş bariyer işlevi ve artmış damar tepkiselliği olduğunu gösterdi.
- 6.Sensitive Skin Syndrome: An Update
Do LHD, Azizi N, Maibach H · American Journal of Clinical Dermatology · 2020 · doi:10.1007/s40257-019-00499-7
Hassas cilde özgü bir tedavi protokolü olmadığını ve kişiye özel cilt bakımının önerildiğini vurgulayarak ayırıcı tanı ve yaklaşımları güncelledi.
- 7.Structures of the Skin Microbiome and Mycobiome Depending on Skin Sensitivity
Keum HL, Kim H, Kim HJ, ve ark. · Microorganisms · 2020 · doi:10.3390/microorganisms8071032
42 kadında hassas ve hassas olmayan yanak cildinin bakteri ve mantar topluluklarının farklı olduğunu ve bu yapının algılanan hassasiyet düzeyiyle değiştiğini gösterdi.
- 8.Microbiota and maintenance of skin barrier function
Harris-Tryon TA, Grice EA · Science · 2022 · doi:10.1126/science.abo0693
Ciltte yaşayan mikrobiyotanın zararlı mikroplara karşı koruma sağlayarak, bağışıklık yanıtını dengeleyerek ve epiteli güçlendirerek bariyer işlevinin temel bir parçası olduğunu özetledi.
- 9.Impact of prebiotics and probiotics on skin health
Al-Ghazzewi FH, Tester RF · Beneficial Microbes · 2014 · doi:10.3920/BM2013.0040
Prebiyotik ve probiyotiklerin cilt mikrobiyotasını iyileştirme, sürdürme ve yeniden dengeleme kapasitesine sahip olabileceğini ve topikal uygulamaların cildin doğal savunmasını destekleyebileceğini derledi.
- 10.Natural skin surface pH is on average below 5, which is beneficial for its resident flora
Lambers H, Piessens S, Bloem A, Pronk H, Finkel P · International Journal of Cosmetic Science · 2006 · doi:10.1111/j.1467-2494.2006.00344.x
Sabun ve hatta musluk suyunun cilt pH'ını saatlerce yükseltebildiğini; pH'ı 5'in altındaki cildin bariyer ve nem açısından daha iyi durumda olduğunu gösterdi.
